Een zoektocht naar het pedagram

Denken
'Maarten,' zeg ik, 'mijn vader heeft me een stuk echte klei gegeven. Ik heb al een kat gemaakt, net als Leo. Wil jij het proberen?' 'Ja, daar heb ik zin in!' zegt Maarten.
Ik neem hem mee naar mijn kamer en geef hem de kat van klei. 'Maak maar iets!' zeg ik tegen hem. 'Wat zal ik maken?' zegt hij. 'Ik weet het! Ik ga een perzik maken!'
Hij rolt wat klei tussen zijn handen tot hij een grote ronde bal heeft. 'Hier!' zegt hij. 'Een perzik'.
'Dat lijkt nergens op,' reageer ik. 'Kijk, ik zal het je laten zien.' Ik pak een stukje klei en rol er een balletje van. 'Dat is de pit,' zegt ik. Dan doe ik er een nieuw laagje klei omheen, en nog een, en nog een. 'Dat is het deel wat ik opeet,' zeg ik. En dan doe ik over het hele ding nog een laagje klei. 'Dat is de schil.'
Maarten kijkt beteuterd en zegt tenslotte: 'Ik zie alleen maar de schil.'
Ik zeg: 'Het klopt dat de schil het enige is wat je ziet; maar je weet dat wat ik gemaakt heb echt op een perzik lijkt. En wat jij gemaakt hebt niet. De mijne is helemaal van binnen uit door en door een perzik!'
Maarten geeft geen antwoord. Hij denkt na.
Dan geeft hij me een stuk klei en zegt: 'Maak eens een hoofd.'
Dat doe ik, en terwijl ik aan het werk ben, leg ik hem uit wat ik doe. 'Kijk, eerst maak ik de binnenkant van de mond en de keel. Dan stop ik er de tong in. Dan komen de tanden, helemaal langs het tandvlees. Dan leg ik lippen over de tanden. Dan zet ik het dak over het hoofd, duw van binnenuit de neus naar buiten, en dan maak ik de ogen. Dan doe ik er haar op, en klaar is Kees.'
Maarten kijkt perplex.
'Ik begin van buiten af en jij begint van binnen', zegt hij.
Ik antwoord: 'Maar jij komt nooit bij de binnenkant! Jij blijft alleen maar aan de buitenkant! Zo maak je geen hoofd!'
'Het is de enige manier die ik ken,' zegt Maarten.
'Het wás de enige manier die je kende,' antwoord ik. 'Nu ken je twéé manieren.'

(Naar: Kio & Jos van M. Lipman.)

Denk eens na over het bovenstaande en discussieer over het verschil tussen de twee manieren van dingen maken:
- Hoe eet je een perzik? Van binnen uit of van buiten af?
- Als een perzikboom een perzik maakt, begint hij dan met de binnenkant of met de buitenkant?
- Welke van de twee gemaakte perziken ziet er meer als een perzik van een boom uit?
- Is er een verschil tussen de manier waarop mensen er uitzien en de manier waarop ze denken en voelen?
- Als jij een kind aardig vindt, weet je dan hoe het denkt en voelt?
- Als jij een kind aardig of onaardig vindt, betekent dat dan, dat je het niet alleen 'van buiten af' maar ook 'van binnen uit' begrijpt?
- Heeft jouw taak als leraar te maken met de binnenkant of de buitenkant van kinderen?
- En wellicht met je eigen binnenkant en buitenkant?

Dit katern brengt daar hopelijk enige helderheid in.

We gaan dat op een ongebruikelijke wijze doen.
Dit katern krijgt de vorm van een Queeste, een zoektocht van twee reizigers (een gids en zijn reisgenoot) naar het 'Pedagram'.

Wat is het 'Pedagram'?

Je zou het hier kunnen omschrijven als een pedagogische vingerafdruk, een eigen persoonlijke pedagogische stijl in je onderwijs.
Het vinden van die persoonlijke stijl heeft alles te maken met je eigen ontwikkeling als persoon en je eigen ontwikkeling als vakman of vakvrouw.
Om naar die persoonlijke pedagogische stijl te groeien, zul je voortdurend moeten reflecteren: bespiegelend moeten nadenken over de keuzes die je maakt, je wijze van organiseren, je keuze van leerstof en werkvormen, en vooral ook je pedagogisch functioneren. We komen daar in het zogenaamde Molenmodel op terug. Bedenk daarbij, dat je een startbekwame leraar kunt worden in vier jaar, maar geen volleerd reiziger in tien jaar.

Etappes

De reis verloopt in etappes, waarbij je langs uitkijkpunten komt die inkijk geven in je Pedagram. Die etappes vergen het een en ander van je. Je zult zelf actief moeten zijn en steeds tussen drie posities moeten pendelen:
1. De dingen die je waarneemt, leest of hoort.
2. Je eigen ervaringen, meningen, waarden en normen.
3. Je eigen praktische handelen en hetgeen je in de praktijk van anderen ziet.

Het wordt een zoektocht vol ontdekkingen aan de buitenkant en aan de binnenkant. De opzet van je zoektocht ziet er als volgt uit:
Reisvoorbereiding
1. Op zoek naar ideeën.
2. Op zoek naar taak en verantwoordelijkheid.
3. Op zoek naar aanpassing.
4. Op zoek naar een klimaat.
5. Op zoek naar interactie.
6. Op zoek naar perspectief.
7. Op zoek naar eenheid.
8. Op zoek naar waarden.
9. Op zoek naar leiderschap.
10. Aankomst.